dr Marta BUCZEK

e-mail: marta.buczek@us.edu.pl

Adiunkt w Zakładzie Teorii Literatury i Translacji; doktor nauk humanistycznych w zakresie literaturoznawstwa. W 1997 r. ukończyła studia magisterskie na kierunku filologia słowiańska, a w 2004 r. literaturoznawcze studia doktoranckie na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach. Pracę doktorską zatytułowaną O polskich przekładach prozy Vincenta Šikuli napisała pod kierunkiem prof.dr hab. Bożeny Tokarz. Od 2002 prowadzi zajęcia dydaktyczne w Instytucie Filologii Słowiańskiej. W latach 2003–2013 pełniła funkcję sekretarza Zakładu Teorii Literatury i Translacji. Od 2007 roku uczestniczy w projekcie badawczym zakładu nt. Przekłady literatur słowiańskich kierowanym przez prof. dr hab. Bożenę Tokarz (do 2016 roku) oraz dr hab. Leszka Małczaka, w ramach którego opracowuje Bibliografię literatury słowackiej w Polsce oraz prowadzi badania w tym zakresie. W latach 2015–2018 była sekretarzem czasopisma „Przekłady Literatur Słowiańskich”, wydawanego przez zespół Zakładu Teorii Literatury i Translacji IFS UŚ. Od 2018 roku pełni funkcję redaktora naczelnego czasopisma. W latach 2010–2013 brała udział jako członek i koordynator (od 2011 roku) w unijnym projekcie badawczym OPTIMALE (Optimalising Professional Translator Training in a Multilingual Europe), koordynowanym przez Universite de Rennes 2 z Francji. Od roku akademickiego 2016/2017 jest członkiem Komisji Konkursu Przekładowego organizowanego przez Instytut Filologii Słowiańskiej UŚ we współpracy z Instytutem Słowackim.

Jej zainteresowania naukowe koncentrują się wokół badań z zakresu translacji w obrębie literatur zachodniosłowiańskich w perspektywie teoretycznej, historycznoliterackiej i historycznokulturowej. Zajmuje się m. in. przekładem i recepcją literatury słowackiej w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem literatury XX wieku (m.in. słowackiej prozy liryzowanej) oraz literatury najnowszej, jak również literatury polskiej w Słowacji. Interesuje się problematyką kulturowych uwarunkowań przekładu, dialogu między kulturami słowiańskimi, komunikacji międzykulturowej, komparatystyki słowiańskiej, uwarunkowaniami artystycznymi, społecznymi i in. przekładu.

Badania poświęcone zagadnieniom przekładu artystycznego rozwija w ramach zespołu badawczego Zakładu Teorii Literatury i Translacji, redagującego czasopismo naukowe „Przekłady Literatur Słowiańskich”.

Monografie autorskie i redagowane:

  • Buczek M.: O polskich przekładach prozy Vincenta Šikuli. Katowice, Wydawnictwo PARA, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2010.
  • Z dziejów podmiotu i podmiotowości w literaturach słowiańskich XX wieku. Red. B. Czapik – Lityńska, M. Buczek. Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2005.

Artykuły:

  • Buczek M.: Słowacka proza liryzowana w polskich przekładach – zarys problemu. W: Synchrónne a diachrónne kontexty jazykovej komunikácie. Ed. P. Odaloš. Banská Bystrica, Belianum, Vydavateľstvo Univerzity Mateja Bela v Banskej Bystrici, 2018, s. 91–98.
  • Buczek M.: Słowacka proza naturyzmu w polskich przekładach – strategie translacji w zmieniającej się perspektywie kulturowej drugiej połowy XX wieku. „Przekłady Literatur Słowiańskich” 2018, t. 9, cz. 1, s. 201–226.
  • Buczek M.: Słowacka literatura współczesna w polskim horyzoncie odbioru w 2016 roku. „Przekłady Literatur Słowiańskich” 2017, t. 8, cz. 2, s. 141–156.
  • Buczek M.: Tożsamość jednostki w słowackiej prozie naturyzmu. W: Tożsamość Słowian zachodnich i południowych w świetle XX-wiecznych dyskusji i polemik. Konteksty filologiczne i kulturoznawcze. T. 1. Red. J. Zarek, K. Majdzik. Katowice, Wydawnictwo UŚ, 2016, s. 247–262.
  • Buczek M.: Słowacka proza naturyzmu w Polsce – z problematyki przekładu. W: Komunikacja międzykulturowa/przekład/komparatystyka/teoria i historia literatury. Księga jubileuszowa dedykowana prof. Bożenie Tokarzowej. Red. M. Gawlak, A. Świeściak. Katowice, Wydawnictwo UŚ, 2016, s. 95–109.
  • Buczek M.: Danuty Abrahamowicz szkoła przekładu. „Przekłady Literatur Słowiańskich”. T. 7, cz. 1: Tłumacze i przekładoznawstwo słowiańskie. Red. B. Tokarz. Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2016, s. 201–219.
  • Buczek M.: Komentarz do Bibliografii przekładów literatury słowackiej w Polsce w 2015 r. „Przekłady Literatur Słowiańskich”. T. 7, cz. 2: Bibliografia przekładów literatur słowiańskich 2015. Red. B. Tokarz. Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2016, s. 131–144. 
  • Buczek M.: Słowacki klimat Europy Środkowej w Polsce. „Przekłady Literatur Słowiańskich”. T. 6, cz. 2. Red. B. Tokarz. Katowice, UŚ, 2015, s. 155–166.
  • Buczek M.: Jozef Marušiak – tłumacz – komparatysta idealny? „Przekłady Literatur Słowiańskich”. T. 5, cz. 1:Wzajemne związki między przekładem a komparatystyką. Red. B. Tokarz.Katowice, Wydawnictwo UŚ, 2014,s. 374–387.
  • Buczek M.: Literatura słowacka w Polsce w latach 2007-2013. „Przekłady Literatur Słowiańskich”.T. 5, cz. 2:Bibliografia przekładów literatur słowiańskich (2013). Red. B. Tokarz.Katowice, Wydawnictwo UŚ,2014, s. 163–175.
  • Buczek M.: Literatura polska w słowackich przekładach po roku 2007. „Przekłady Literatur Słowiańskich”. T. 5, cz. 2:Bibliografia przekładów literatur słowiańskich (2013). Red. B. Tokarz.Katowice, Wydawnictwo UŚ,2014, s. 181200.
  • Buczek M.: Stereotypy w przekładzie słowackichopowiadań Bajki dla niegrzecznych dzieci i ich troskliwych rodziców Dušana Taragela. „Przekłady Literatur Słowiańskich”. T. 4,cz. 1: Stereotypy w przekładzie artystycznym. Red. B. Tokarz. Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2013, s. 224–240.
  • Buczek M.: Bariery kulturowe w słowackim przekładzie „Ferdydurke” Witolda Gombrowicza. W: Przekłady literatur słowiańskich. T. 3. Bariery kulturowe w przekładzie artystycznym. Red. B. Tokarz. Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2012, s. 164–183.
  • Buczek M.: Poľské preklady noviel a poviedok Františka Švantnera v knihe Piargi. In: Franišek Švantner. Živiót a dielo. Zborník k 100. Výročiu narodenia. Zost. J. Kuzmíková. Bratislava, Ústav slovenske jliteratúry SAV, 2012, s. 151–167.
  • Buczek M.: Przetłumaczyć subkulturę: o słowackim tłumaczeniu powieści Doroty Masłowskiej pt.: Wojna polsko-ruska pod flagą biało-czerwoną. W:Kultura w stanie przekładu. Translatologia – komparatystyka – transkulturowość. Red. E. Kraskowska. Warszawa, Instytut Badań Literackich PAN, 2012, s. 253–265.
  • Spyrka L., Buczek M.: Badania słowacystów z Uniwersytetu Śląskiego nad przekładem i recepcją literatury słowackiej w Polsce.W:Z warsztatu współczesnego słowacysty. Studia słowacystyczne dedykowane pamięci Profesor Marii Honowskiej. Red. H. Mieczkowska, A. Hudymač, Z. Babik. Kraków, Wydawnictwo UJ, 2010, s. 281–289.
  • Buczek M.:Wielokulturowość w przekładzie „Opowieści galicyjskich” Andrzeja Stasiuka. W: Przekłady literatur słowiańskich. T.2. Formy dialogu międzykulturowego w przekładzie artystycznym. Red. B. Tokarz. Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2010, s. 235–250.
  • Buczek M.: Przekłady literatury słowackiej na język polski po roku 1989. W: Literatúra v kontexte slovanskejkultúry 20. storočia. Red. M. Kováčová. Banská Bystricá, Fakulta humanitných vied Univerzity Mateja Bela, 2009, s. 102–112.
  • Buczek M.: Słowacki realizm magiczny w polskim przekładzie. W: Przekłady literatur słowiańskich. T. 1. Wybory translatorskie 1990-2006. Red. B. Tokarz. Katowice, Wydawnictwo UŚ, 2009, s. 196–211.
  • Buczek M.: Subkultura w powieści Doroty Masłowskiej pt.: Wojna polsko-ruska po flagą biało-czerwoną(Sneh a krv). W: Slovanstvo na križivatkekultúr a civilizácií. Red. M. Kováčová, M. Lizoň. Banská Bystricá, Fakulta humanitných vied
  • Univerzity Mateja Bela, 2009, s. 118–126.
  • Buczek M.: Wizja człowieka i świata w twórczości Vincenta Šikuli. Immanentny model świata przedstawionego. W: Świat techniki i humanistyki. Red. E. Tokarz. Bielsko-Biała, Wydawnictwo naukowe ATH, 2007, s. 242–246.
  • Buczek M.: „Dziennik Bridget Jones” Helen Fielding w przekładzie polskim i słowackim. W: Kultura popularna a przekład. Red. P. Fast. Katowice, Wydawnictwo „Śląsk”, 2005, s. 215–226. 
  • Buczek M.: Podmiot w prozie pokolenia „Mladej tvorby”. W: Z dziejów podmiotu i podmiotowości w literaturach słowiańskich XX wieku. Red. B. Czapik – Lityńska, M. Buczek. Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2005, s. 176–193. 
  • Buczek M.: Świat przedstawiony prozy Vincenta Sikuli w przekładzie Danuty Abrahamowicz. W: III Spotkania Słowacystów Polskich. Red. L. Spyrka. Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2005, s. 178–191. 
  • Buczek M.: Podstawy filozoficznej wizji człowieka i świata w twórczości Vincenta Šikuli. W: Z zagadnień literatury, kultury i języka. Red. B. Tokarz. Katowice, Wydawnictwo „Śląsk”, 2002, s. 163–170.
  • Buczek M.: Komparatystyka literacka w procesie wartościowania przekładu. (Komparatystyczna refleksja o przekładach Vincenta Šikuli w Polsce). W: Komparatystyka literacka a przekład.Red. P. Fast, K. Żemła. Katowice, Wydawnictwo „Śląsk”, 2000, s. 171–183. 
  • Buczek M.: Krytyka przekładu a następne wersje tekstu (O dwóch tłumaczeniach słowackiego opowiadania Vincenta Šikuli w Polsce i ich krytyce). W: Krytyka przekładu w systemie wiedzy o literaturze. Red. P. Fast. Katowice, Wydawnictwo „Śląsk“,  1999, s. 167–175.
  • Buczek M.: Intertekstualna konfrontacja noweli Ľudo Zúbka „Skrytý prameň” z polską tradycją literacką i kulturową. W: Ponowoczesność a tożsamość. Red. B. Tokarz, S. Piskor. Katowice, Wydawnictwo „Śląsk”, 1997, s.193–204. 

Recenzje:

  • Buczek M.: Literatúra v kognitívnych súvislostiach. (rec.).„Miscellanea PosttotalitarianaWratislaviensa” 3/2015, s. 238–245.
  • Buczek. M.: Literatúra v kognitívnych súvislostiach (rec.). „Slovenskáliteratúra” 3, LXII, 2015, s. 257–263.
  • Buczek M.: Česká a polská samizdatová literatura/ Czeska i polska literatura drugiego obiegu (rec.). „Bohemistyka” 4/2005, r. 5, s. 284–288.
  • Buczek M.: Odrodzenie Narodowe w Czechach i na Słowacji. Księga pamiątkowa poświęcona pamięci Profesora Zdzisława Niedzieli. Red. H. Mieczkowska, T. Z. Orłoś. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. Kraków 1999 9rec.). „Pamiętnik Słowiański” T. LII: 2002, z. 1, s. 66. 

Tłumaczenia:

  • [Tłumaczenie prozy] Martin Kukučín – prozy. Tłum., opieka merytoryczna, konsultacja językowa, redakcja M. Buczek. „NovinySlavia“ 2011, nr 2. Publikacja dostępna na stronach http://www.novinyslawia.us.edu.pl/07_2011.pdf
  • [Tłumaczenie dramatu] Julius Meinhom [Iveta Škripková] „Neplač Anna”. Tłum. M. Buczek, S. Sojda. Reż. M.Pecko. Sztuka dramatyczna. Tłumaczenie dla Opolskiego Teatru Lalki  i  Aktora im. A. Smolki. Premiera Opole 05.02.2011.
  • [Tłumaczenie dramatu] I. Škripková„Mocad[r]amy. Projekt Štúdia T.W.I.G.A. Tłum. Studenci IV roku filologii słowackiej IFS UŚ, opieka merytoryczna, konsultacja językowa, redakcja techniczna M. Buczek. Babkové divadlo na Rázcesti. Divadelný Ústav. Bratislava 2010. Publikacja dostępna na stronach http://www.theatre.sk/slovakdrama/?q=horvathova-iveta
  • [Tłum. artykułu naukowego] A. Kulihová: Chorvátska literatúra pre deti a mládež v centre záujmu slovenských prekladateľov / Chorwacka literatura dla dzieci i młodzieży w centrum zainteresowania słowackich tłumaczy.Tłum. M. Buczek. „Przekłady Literatur Słowiańskich”. T. 7, cz. 1: Tłumacze i przekładoznawstwo słowiańskie. Red. B. Tokarz. Katowice, UŚ, 2016, s. 391–405.
  • [Tłum. artykułu naukowego] A. Valcerová: Básnický preklad na Slovensku po roku 1945 / Przekład poezji w Słowacji po roku 1945. Tłum. M. Buczek. „Przekłady Literatur Słowiańskich”. T. 7, cz. 1: Tłumacze i przekładoznawstwo słowiańskie. Red. B. Tokarz. Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2016, s. 97–113.
  • [Tłum. artykułu naukowego] J.Šnytová: Nazwy własne w prozie Cirila Kosmača w przekładzie z języka słoweńskiego na język czeski. Tłum. M. Buczek. „Przekłady Literatur Słowiańskich”.T. 6. Cz. 1. Red. B. Tokarz. Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2015, s. 212–225.
  • [Tłum. artykułu naukowego] T. Žilka: Swój i obcy w literaturze (prozie) (relacje słowacko-węgierskie). Tłum. M. Buczek. W: Swoje i cudze. Kategorie przestrzeni w literaturach i kulturach słowiańskich. T. 1. Red. B. Zieliński. Poznań, Wydawnictwo Naukowe UAM, 2005, s. 91–102.
  • [Tłum. artykułu naukowego] M. Součková: Różne formy podmiotu w literaturze słowackiej po roku 1989. W: Literatury słowiańskie po roku 1989. Nowe zjawiska, tendencje, perspektywy. Tłum. M. Buczek. T. III:Podmiotowość. Red. B. Czapik-Lityńska. Warszawa, Elipsa, 2005, s. 84–94.

Bibliografie:

  • Buczek M.: Bibliografia przekładów literatury słowackiej w Polsce w roku 2016. „Przekłady Literatur Słowiańskich”.T. 8, cz. 2: Bibliografia przekładów literatur słowiańskich 2016. Red. B. Tokarz. Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2017.
  • Buczek M.: Bibliografia przekładów literatury słowackiej w Polsce w roku 2016. „Przekłady Literatur Słowiańskich”.T. 8, cz. 2: Bibliografia przekładów literatur słowiańskich 2015. Red. B. Tokarz. Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2017.
  • Buczek M.: Bibliografia przekładów literatury słowackiej w Polsce w roku 2015. „Przekłady Literatur Słowiańskich”.T. 7, cz. 2: Bibliografia przekładów literatur słowiańskich 2015. Red. B. Tokarz. Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2016, s. 127–130.
  • Buczek M.: Bibliografia przekładów literatury słowackiej w Polsce w roku 2014. „Przekłady Literatur Słowiańskich”.T. 6, cz. 2. Red. B. Tokarz. Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2015, s. 153–154.
  • Buczek M.: Bibliografia przekładów literatury słowackiej w Polsce w 2013 roku. „Przekłady Literatur Słowiańskich”. T. 5, cz. 2. Bibliografia przekładów literatur słowiańskich (2013). Red. B. Tokarz. Katowice, Wydawnictwo UŚ, 2014, s. 161–162.
  • Buczek M.: Bibliografia przekładów literatury słowackiej w Polsce w latach 2007-2012. „Przekłady Literatur Słowiańskich”. Tom 4, cz. 2. Bibliografia przekładów literatur słowiańskich (2007―2012). Red. B. Tokarz. Katowice, Wydawnictwo UŚ, 2014, s. 363–382.
  • Buczek M.: Bibliografia przekładów literatury polskiej w Słowacji w latach 2007-2012. „Przekłady Literatur Słowiańskich”. Tom 4, cz. 2. Bibliografia przekładów literatur słowiańskich (2007―2012). Red. B. Tokarz. Katowice, Wydawnictwo UŚ, 2014, s. 385–416.
  • Buczek M.:Bibliografia przekładów literatury słowackiej w Polsce w latach 1990-2006. „Przekłady Literatur Słowiańskich”. Tom 1, cz. 4. Bibliografia przekładów literatur słowiańskich (1990―2006). Red. B. Tokarz. Zest. M. Buczek i M. Gawlak. Katowice,Wydawnictwo UŚ, 2014.
  • Buczek M.: Bibliografia przekładów literatury słowackiej w Polsce w latach 1990-2006. „Przekłady Literatur Słowiańskich”. Tom 1, cz. 4. Bibliografia przekładów literatur słowiańskich (1990―2006). Red. B. Tokarz. Zest. M. Buczek i M. Gawlak. Katowice, Wydawnictwo UŚ, 2014, s. 187–247.
  • Buczek M.: Bibliografia przekładów literatury polskiej w Słowacji w latach 1990-2006. „Przekłady Literatur Słowiańskich”. Tom 1, cz. 4. Bibliografia przekładów literatur słowiańskich (1990―2006). Red. B. Tokarz. Zest. M. Buczek i M. Gawlak. Katowice, Wydawnictwo UŚ,  2014, s. 251–318.
  • Buczek M.:„Przekłady literatur słowiańskich”. T.1, cz. 2. Bibliografia przekładów literatur słowiańskich (1990-2006). Red. B. Tokarz. Zest. M. Buczek i M. Gawlak. Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2010.

 

Accessibility