informacje » Zakłady IFS » Zakład Teorii Literatury i Translacji

Zakład Teorii Literatury i Translacji

Zakład Teorii Literatury i Translacji

ul. Grota-Roweckiego 5, 41-205 Sosnowiec, p. 4.15
e-mail: leszek.malczak@us.edu.pl
tel. 36-40-925

Skład Zakładu:
prof. zw. dr hab. Bożena Pikala-Tokarz
dr hab. Leszek Małczak – kierownik (gabinet 4.15, tel. 36-40-912)
dr hab. Lucyna Spyrka
dr Marta Buczek
dr Monika Gawlak – sekretarz
Doktoranci:
mgr Jakob Altmann
mgr Joanna Cieślar

Zakład Teorii Literatury i Translacji powstał w 1992 roku w ramach struktury Instytutu Filologii Słowiańskiej Uniwersytetu Śląskiego. W jego skład wchodzą pracownicy specjalizujący się w problematyce teoretycznej związanej z różnymi literaturami w tym chorwacką, serbską, czeską, słowacką i słoweńską, reprezentowanymi w programach kierunków studiów prowadzonych przez Instytut.

Działalność Zakładu obejmuje dydaktykę i prace badawcze. Zespół jest odpowiedzialny merytorycznie za dydaktykę bloku przedmiotów przygotowujących i kształcących warsztat filologiczny studentów w zakresie teorii i praktyki literaturoznawczej (interpretacja i lektura tekstów literackich, struktura tekstu, metodologia badań literackich, proces historycznoliteracki) oraz teorii i analizy przekładu jako nowego faktu artystycznego i społecznego.

Praca naukowa Zakładu koncentruje się wokół dwóch tematów (Dyskurs literacki dyskurs i literaturoznawczy i Teoria przekładu) obejmujących szeroki zakres problemów badawczych, jak: badanie form literackich w relacji do rzeczywistości kulturowej oraz lokalnego i uniwersalnego rytmu rozwojowego w poszczególnych literaturach i kulturach; typologia przekładów ze względu na różnice między uczestniczącymi w procesie tłumaczenia systemami językowymi z wpisanymi w nie modelami świata, różnice między tradycjami literackimi i kulturowymi, między indywidualnymi światopoglądami i poziomami wrażliwości oraz schematami komunikacyjnymi.

Od 2008 roku pracownicy Zakładu uczestniczą w projekcie wydawniczym Przekłady Literatur Słowiańskich, kierowanym przez prof. dr hab. Bożenę Tokarz. Publikacja ma charakter wydawnictwa ciągłego i jest uwzględniona w części B wykazu czasopism naukowych MNiSW (10 punktów). Dotąd ukazało się 5 tomów tematycznych czasopisma oraz 6 wydawanych równolegle tomów bibliograficznych, na które składają się katalogi przekładów literatur słowiańskich w Polsce i przekładów literatury polskiej w krajach słowiańskich wydanych drukiem w latach 1990–2014.

W programie naukowym Zakładu bierze się pod uwagę możliwość rozszerzenia badań o wkład specjalizacyjny przedstawicieli innych kierunków badawczych, jak również specjalistów w zakresie pozostałych filologii słowiańskich. Otwarcie na nowe obszary badań pozwoli rozszerzyć perspektywę dociekań komparatystycznych. Teoria literatury jest ściśle związana z komparatystyką i odwrotnie, pozwalając ominąć w pracy literaturoznawczej pułapki faktograficznej i personalnej „wpływologii”. Wskazuje bowiem na konkretny (istniejący w tekście) związek między świadomością i strukturą tekstu literackiego, a w tym kontekście na odstępstwa od normy w granicach tej samej konwencji czy tendencji rozwojowej. Komparatystyka i teoria literatury wymagają perspektywy interdyscyplinarnej, którą uwzględnia wielu pracowników Zakładu w swoich publikacjach. Zainteresowanie obiema dziedzinami badań literaturoznawczych znajduje odzwierciedlenie także w prowadzonych przez nich studiach nad przekładem artystycznym.

W każdą trzecią środę lub czwartek miesiąca o godz. 16.30 lub 17.00 odbywają się dyskusyjne zebrania naukowe; zakłada się uczestnictwo w nich (referat lub udział w dyskusji) nie tylko członków Zakładu Teorii Literatury i Translacji, lecz także pracowników naukowych innych zakładów literaturoznawczych Instytutu Filologii Słowiańskiej oraz innych instytutów Uniwersytetu Śląskiego.

Do pobrania:
Tematy spotkań Zakładu Teorii Literatury i Translacji

1. 23 październik 2002 prof. Bożena Tokarz: Twórca, tekst, profilowanie, czyli o literackiej rzeczywistości alternatywnej;
2. 20 listopad 2002 mgr Marta Buczek: Proza Vincenta Šikuli w kontekście generacji Mladej Tvorby;
3. 18 grudzień 2002 mgr Monika Matuszewska: Kosmogonia Gregora Strnišy;
4. 15 styczeń 2003 dr Joanna Pszczoła przedstawiła tezy problemowe pracy habilitacyjnej dotyczącej esejów Draga Jančara; dr Lucyna Spyrka przedstawiła nowość wydawniczą: książkę Romana Lewickiego pt.: Obcość w odbiorze przekładu
5. 19 luty 2003 mgr Marta Buczek: Świat przedstawiony prozy Vincenta Šikuli w polskich przekładach;
6. 5 marzec 2003 mgr Marzena Machoś: Literackie modele odmienności w literaturze słoweńskiej;
7. 9 kwiecień 2003 mgr Leszek Kazimierski: Przekład tekstów w obrębie języków bliskopokrewnych;
8. 28 maj 2003 mgr Monika Matuszewska przedstawiła nowości wydawnicze: A. Bielik-Robson: Inna
nowoczesność; prof. Barbara Czapik-Lityńska: Podmiotowość – zarys problematyki, zakres badań współczesnych;
9. 15 październik 2003 Zebranie organizacyjne, dotyczące spraw bieżących Zakładu (zajęcia, programy nauczania, prace semestralne);
10. 10 grudzień 2003 dr Leszek Małczak: Kategorie przestrzenne w chorwackim literaturoznawstwie;
11. 21 styczeń 2004 dr Alina Świeściak: Konstrukcje przestrzeni w twórczości A. Sosnowskiego;
12. 25 luty 2004 mgr Andrej Šurla: Fascynacje tłumaczeniowe Tonego Pretnara;
13. 24 marzec 2004 mgr Monika Matuszewska: O intertekstualności w poezji Gregora Strnišy;
14. 21 kwiecień 2004 dr Lucyna Spyrka: Szlagier a przekład;
15. 26 maj 2004 dr Marta Buczek: Kultura popularna a przekład. Słowo o polskim i słowackim przekładzie Dziennika Biridget Jones Helen Fielding;
16. 16 czerwiec 2004 mgr Monika Matuszewska: Poezja Gregora Strnišy w kontekście generacji krytycznej;
17. 20 październik 2004 zebranie dotyczące organizacji nowego roku akademickiego (2004/2005);
18. 17 listopad 2004 dr Alina Świeściak: Epopeja ponowoczesna „O dwunastu stacjach” Tomasza Różyckiego;
19. 15 grudzień 2004 dr Joanna Pszczoła: Procesy podmiotowego samopoznania. „Drwiące Żądze” Draga Jančara;
20. 19 styczeń 2005 dr Marta Buczek: Dziennik Bridget Jones Helen Fielding w przekładzie polskim i słowackim;
21. 22 luty 2006 zebranie dotyczące spraw bieżących Zakładu (dyskusja nad tematami realizowanymi w ramach Zakładu Teorii Literatury i translacji: Przekład w komunikacji międzykulturowej; Wielokulturowość w literaturach słowiańskich; Ciało w antropologicznym dyskursie literackim);
22. 9 marzec 2005 dr Lucyna Spyrka: Podmiot w słowackim przekładzie dramatu S. I. Witkiewicza pt.: Matka;
23. 19 październik 2006 zebranie organizacyjne, dotyczące spraw bieżących Zakładu (zajęcia, programy nauczania, prace semestralne) oraz planowanego projektu pt.: Przekłady literatur słowiańskich w Polsce po roku 1990;
24. 29 listopad 2006 dr L. Spyrka: Teatr i dramat słowacki w Polsce po roku 1945
25. 6 grudzień 2006 zebranie poświęcone nowej serii wydawniczej pt.: Bibliografia przekładów literatur słowiańskich w Polsce po roku 1990;
26. 24 styczeń 2007 dr Leszek Małczak: Twierdza w stanie oblężenia, czyli o motywie miasta w literaturze starochorwackiej; dyskusja nad serią przekładową pt.: Przekłady literatur słowiańskich w Polsce po roku 1990 oraz przygotowywanym tomem pt.: Bibliografia przekładów literatur słowiańskich w Polsce po roku 1990;
27. 25 kwiecień 2007 mgr Anna Muszyńska: Obszary niedostępne odbiorcy przekładu. Kilka uwag, o niektórych przekształceniach translatorycznych słoweńskiej tłumaczki Rošky Štefan;
28. 13 czerwiec 2007 zebranie dotyczące spraw bieżących Zakładu (sesja zaliczeniowa i egzaminacyjna);
29. 25 październik 2007 dotyczące spraw bieżących Zakładu (opracowanie programu z analizy przekładu);
30. 6 listopad 2007 mgr Ania Muszyńska: Pisarze słoweńscy „na pieniądzach”, czyli literatura i pieniądze nieco inaczej;
31. 13 grudzień 2007 dr Lucyna Spyrka: Dramat polski na Słowacji w latach 1990-2000;
32. 17 styczeń 2008 prof. dr hab. Bożena Tokarz: Kategorie gramatyczne w przekładzie (rzeczownik i przymiotnik);
33. 24 kwietnia 2008 dr Leszek Małczak: Regionalizm. Problem definicji regionu;
34. 26 czerwiec 2008 zebranie dotyczące spraw bieżących Zakładu (zajęcia, programy nauczania, prace semestralne, prace licencjackie i magisterskie);
35. 6 listopad 2008 dr Leszek Małczak: Dramat chorwacki w Polsce;
36. 4 grudzień 2008 mgr Anna Muszyńska: Gramatyka i uczucia. O interpretacyjnej funkcji liczby podwójnej w języku słoweńskim;
37. 22 styczeń 2009 mgr Anna Gapa: Słoweńska proza kobieca lat 90-tych; mgr Katarzyna Majdzik: Intertekstualność w prozie Dubrawki Ugresić;
38. 5 marzec 2009dr Lucyna Spyrka: Funkcje przekładu w komunikacji międzykulturowej. Karvaš w Polsce, Mrożek w Słowacji;
39. 3 grudzień 2009 dr Lucyna Spyrka: Przekład udomowiony, przekład wyobcowany;
40. 18 marzec 2010 mgr Katarzyna Majdzik: Harmonia kakofonii, czyli co śpiewa Europa Środkowo-Wschodnia (o dialogu kultur w polskim przekładzie Ministerstwa Bólu Dubravki Ugresić);
41. 20 maj 2010 Prace nad nowym programem studiów SSII: Przekład w komunikacji międzykulturowej;
42. 21 październik 2010 Omówienie programów w nowym roku akademickim 2010/2011;
43. 18 listopad 2010 Zebranie międzyzakładowe poświęcone aplikacji EMT;
44. 9 grudnia 2010 Bibliografia literatur słowiańskich – przygotowanie i omówienie zawartości tomu 1, cz.3.;
45. 6 luty 2011 – Spotkanie trójstronne przedstawicieli Uniwersytetu Śląskiego, Uniwersytetu Jagiellońskiego i Uniwersytetu Gdańskiego poświęcone współpracy między uniwersytetami oraz pracy nad projektem międzynarodowym OPTIMALE;
46. 17 marzec 2011 – dr L. Małczak, dr M. Buczek – omówienie artykułów do tomu pt.: Bariery kulturowe w przekładzie pod redakcją B. Tokarz;
47. kwiecień 2011 – prace nad międzynarodowym projektem OPTIMALE;
48. maj 2011 – prace nad międzynarodowym projektem OPTIMALE;
49. czerwiec 2011– omówienie koncepcji pracy habilitacyjnej dr Lucyny Spyrki pt.: Dramat
polski na Słowacji oraz książki dr Moniki Gawlak;
50. 4 grudzień 2011 – referat pt. Nowa metafizyka w najnowszej prozie słoweńskiej wygłosiła mgr Marlena Gruda;
51. 21 luty 2012 – referat pt. Podmiotowość i język przedstawiła mgr Katarzyna Majdzik;
52. 21 marca 2012 – referat na temat Polsko-chorwacka współpraca kulturalna i przekłady literatury chorwackiej w Polsce w latach 1944-1948 wygłosił dr Leszek Małczak;
53. 23 maja 2012 – referat na temat Polskie przekłady dramatów słoweńskich w latach 1990-2005 wygłosiła dr Monika Gawlak;
54. 25 czerwca 2012 – referat na temat Kultura i literatura chorwacka w Polsce w latach 1948-1962 wygłosił dr Leszek Małczak;
55. 18 październik 2012 – referat na temat Przekład wobec problemu tożsamości wygłosiła mgr Katarzyna Majdzik;
56. 13 grudzień 2012 – referat pt. Model bohatera w prozie słoweńskiej wygłosiła mgr Marlena Gruda;
57. 23 październik 2013 referat Literacki obraz świata przedstawiła prof. dr hab. Bożena Tokarz
58. 10 grudzień 2013 – omówienie koncepcji pracy habilitacyjnej dr Marty Buczek pt.: Słowacka proza liryzowana w Polsce;
59. 23 styczeń 2014 – referat pt. Przyszłość kroatystyki przedstawił dr Leszek Małczak;
60. 5 marzec 2014 – referat pt. Pojęcie pogranicza – uwagi wstępne wraz z koncepcją rozprawy doktorskiej przedstawiła pani mgr Joanna Cieślar;
61. 2 kwiecień 2014 – referat pt. Krakowscy slawiści o literaturze i kulturze chorwackiej w latach 1944-1989 wygłosił dr Leszek Małczak;
62. 14 maj 2014 – referat pt. Trzecia kultura a przekład wyglosiła dr Lucyna Spyrka;
63. 12 czerwiec 2014 – referat pt. Słowenistyka na Uniwersytecie Śląskim wobec wyzwań współczesności wygłosiła dr Monika Gawlak;
64. 19 listopad 2014 – referat pt. Typ bohatera Cankarowskiego wygłosiła mgr Marlena Gruda;
65. 17 grudzień 2014 – referat pt. Świadomość formy w powieści Jacka Dukaja „Inne pieśni” wygłosiła prof. dr hab. Bożena Tokarz;
66. 26 luty 2015 – referat pt. Przekład tytułu a wolność tłumacza. Na materiale słoweńskiej prozy wygłosiła dr Monika Gawlak;
67. 9 kwiecień 2015 – referat pt. Nie-słoweński bohater Bartola wygłosiła mgr Marlena Gruda;
68. 27 maj 2015 referat pt. Tożsamość jednostki w słowackiej prozie naturyzmu wygłosiła dr Marta Buczek;
69. 28 październik 2015 – referat pt. Poetyckie reprezentacje niepewności wygłosiła prof. dr hab. Bożena Tokarz;
70. 25 listopad 2015 – referat pt. „Historia Słowenii oczami Polaka. O przekładach literatury słoweńskiej Joanny Pomorskiej” wygłosiła mgr Joasia Cieślar;
71. 13 kwiecień 2016 – referat wygłosiła dr Marta Buczek;
72. 18 maj 2016 – referat nt. Rola Instytutu Mikołowskiego w upowszechnianiu przekładów literatury słoweńskiej w Polsce w ostatnich latach wygłosiła dr Monika Gawlak;
73. 11 październik 2016 – zebranie organizacyjne, omówienie spraw dydaktycznych, planów naukowych: konferencja i nowe numery czasopisma;
74. 16 listopad 2016 – referat nt. „Chorwacko-polskie związki literackie w okresie międzywojennym” wygłosił dr hab. Leszek Małczak;
75. 21 stycznia 2017 roku na Wydziale Filologicznym odbył się jubileusz 70. urodzin profesor Bożeny Tokarzowej relacja;
76. 25 styczeń 2017 – referat pt. „Niemieckie wyrazy złożone w przekładzie na język czeski” przedstawił Jakob Altman;
77. 15 marzec 2017 – referat „Przekład czyli komunikacja jako przekraczanie granic” wygłosiła mgr Joanna Cieślar;
78. 17 maj 2017 – referat pt. „Przekłady słowackiej prozy naturyzmu w Polsce” przedstawiła dr Marta Buczek;